Η ΨΗΦΟΣ ΤΟΥ ΛΑΚΩΝΙΚΟΥ ΠΕΙΣΜΑΤΟΣ.

 

Η ΨΗΦΟΣ ΤΟΥ ΛΑΚΩΝΙΚΟΥ ΠΕΙΣΜΑΤΟΣ.

Το καλοκαίρι του 479 π.Χ., στην πεδιάδα των Πλαταιών, δεν συγκρούονταν απλώς δύο στρατοί. Συγκρούονταν δύο διαφορετικοί κόσμοι. Από τη μία οι δυνάμεις του Πέρση Μαρδόνιου, που επιχειρούσαν να υποτάξουν την Ελλάδα, και από την άλλη οι ελληνικές πόλεις που είχαν ενώσει τις δυνάμεις τους για να υπερασπιστούν την ελευθερία τους. Ύστερα από ημέρες αναμονής, αψιμαχιών και στρατηγικών ελιγμών, η κατάσταση των Ελλήνων είχε γίνει ιδιαίτερα δύσκολη. Η κρήνη της Γαργαφίας είχε χαθεί, το νερό ήταν δυσεύρετο και ο Παυσανίας, αρχιστράτηγος των ελληνικών δυνάμεων, αποφάσισε κατά τη διάρκεια της νύχτας να μετακινήσει τον στρατό σε ασφαλέστερη θέση. 

Η διαταγή δόθηκε στις ελληνικές γραμμές. Όμως ένας άνθρωπος αρνήθηκε να την ακολουθήσει. Ήταν ο Αμομφάρετος, ο Σπαρτιάτης διοικητής του Πιτανίτη λόχου. Ο Αμομφάρετος δεν είχε συμμετάσχει στο πολεμικό συμβούλιο και θεώρησε την υποχώρηση πράξη δειλίας και ατίμωσης. Για έναν άνθρωπο που είχε διαμορφωθεί μέσα στη σπαρτιατική αγωγή, η εγκατάλειψη της θέσης του δεν ήταν μια απλή αλλαγή στρατιωτικού σχεδίου. Ήταν ζήτημα τιμής, καθήκοντος και χαρακτήρα. Η αντιπαράθεση με τον Παυσανία ήταν σφοδρή και κράτησε μέχρι την αυγή. Και τότε ο Αμομφάρετος έκανε κάτι που έμελλε να μείνει στην Ιστορία. Έσκυψε, πήρε μια μεγάλη πέτρα και την έριξε μπροστά στον αρχιστράτηγο. Αυτή, είπε ουσιαστικά, ήταν η δική του «ψήφος». Η δική του απάντηση ήταν ξεκάθαρη: μένουμε.

Για να καταλάβουμε όμως τον Αμομφάρετο, πρέπει να καταλάβουμε τη Σπάρτη που τον δημιούργησε. Ο Αμομφάρετος δεν ήταν ένας τυχαίος άνθρωπος που μια μέρα αποφάσισε να γίνει πεισματάρης. Ήταν προϊόν μιας ολόκληρης

Λακαιδεμόνιας κοινωνικής αγωγής. Η Σπάρτη έδινε ιδιαίτερο βάρος στη διαμόρφωση του χαρακτήρα, στην πειθαρχία, στην αντοχή, στην εγκράτεια και στην προετοιμασία του πολίτη για τις απαιτήσεις της κοινότητας. Η αγωγή μάθαινε στον νέο να αντέχει την κόπωση, τη στέρηση και τη δυσκολία, να λειτουργεί μέσα σε ομάδα και να θέτει το καθήκον πάνω από την προσωπική άνεση. Η σπαρτιατική κοινωνία ήταν ένα αυστηρό και ιδιαίτερο ΕθνικοΚοινωνικό σύστημα, με θεσμούς και αντιλήψεις. Η Σπάρτη καταλάβαινε ότι ο χαρακτήρας δεν δημιουργείται όταν έρθει η κρίση. Δημιουργείται πριν από αυτήν. Ο άνθρωπος εκπαιδεύεται στις μικρές δυσκολίες για να μπορεί να σταθεί στις μεγάλες. Μαθαίνει να πειθαρχεί τον εαυτό του πριν κληθεί να αναλάβει ευθύνη για άλλους. Και όταν έρθει η στιγμή της δοκιμασίας, δεν δημιουργεί τότε τον χαρακτήρα του. Απλώς αποκαλύπτει αυτόν που ήδη έχει χτίσει.

Γι' αυτό και η πέτρα του Αμομφάρετου αποκτά μεγαλύτερη σημασία. Δεν ήταν απλώς ένα ξέσπασμα πείσματος της στιγμής. Ήταν η έκφραση μιας νοοτροπίας που είχε καλλιεργηθεί μέσα του για χρόνια. Βεβαίως, το πείσμα δεν είναι πάντοτε αρετή. Ο άνθρωπος που επιμένει τυφλά σε ένα λάθος δεν είναι δυνατός, αλλά δέσμιος του εγωισμού του. Η πραγματική δύναμη βρίσκεται αλλού. Βρίσκεται στον άνθρωπο που γνωρίζει γιατί επιμένει, που έχει την πειθαρχία να συνεχίζει όταν ο ενθουσιασμός έχει τελειώσει και που μπορεί να σηκώσει το βάρος μιας απόφασης. Αυτό είναι το λακωνικό πνεύμα στην ουσία του: λίγα λόγια, καθαρή σκέψη, πράξη, ευθύνη. 

Και αυτή η νοοτροπία δεν αφορά μόνο το πεδίο της μάχης. Αφορά ακόμη και στον σήμερα τον άνθρωπο που καλείται να αντιμετωπίσει μια δύσκολη ζωή. Τον πατέρα που παλεύει για την οικογένειά του, τον άνθρωπο που πέφτει και ξανασηκώνεται, τον νέο που αρνείται να γίνει δέσμιος της ευκολίας, εκείνον που συνεχίζει να εργάζεται πάνω στον εαυτό του όταν κανείς δεν τον βλέπει και κανείς δεν τον χειροκροτεί.

Σήμερα οι Πλαταιές δεν βρίσκονται σε μια αρχαία πεδιάδα. Κάθε εποχή έχει τις δικές της μάχες. Η δική μας εποχή έχει απέναντί της τον ατομισμό, την παραίτηση, την αδράνεια, την ευκολία, την έλλειψη σκοπού και την πεποίθηση ότι τίποτα δεν μπορεί να αλλάξει. Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη ήττα του σύγχρονου ανθρώπου: όχι ότι αντιμετωπίζει δυσκολίες, αλλά ότι πολλές φορές έχει πειστεί πως δεν αξίζει καν να προσπαθήσει. 

Όταν μια κοινωνία παύει να καλλιεργεί χαρακτήρα, αρχίζει να παράγει ανθρώπους που λυγίζουν στην πρώτη δυσκολία. Όταν όμως μαθαίνει στους νέους της να κοπιάζουν, να πειθαρχούν, να σκέφτονται, να αναλαμβάνουν ευθύνες και να μη φοβούνται την αποτυχία, τότε δημιουργεί ανθρώπους ικανούς να σταθούν όρθιοι μέσα στην καταιγίδα. Η Σπάρτη γνώριζε πολύ καλά ότι ο χαρακτήρας είναι η πρώτη άμυνα ενός ανθρώπου και η ποιότητα των ανθρώπων είναι η δύναμη μιας κοινωνίας και κατά προέκταση ενός κράτους. 

Ο Αμομφάρετος, τελικά, δεν έμεινε στην Ιστορία επειδή ήταν απλώς ένας πεισματάρης Σπαρτιάτης. Έμεινε γιατί σε μια κρίσιμη στιγμή η προσωπική του στάση έγινε σύμβολο μιας ολόκληρης αντίληψης για το καθήκον. Και η καθυστέρηση της κίνησης των ελληνικών δυνάμεων συνδέθηκε με την εξέλιξη της μάχης, καθώς ο Μαρδόνιος επιτέθηκε θεωρώντας ότι οι Έλληνες υποχωρούσαν. Οι Σπαρτιάτες και οι υπόλοιπες ελληνικές δυνάμεις τελικά αντιστάθηκαν, ο Μαρδόνιος σκοτώθηκε και η περσική εκστρατεία στην Ελλάδα οδηγήθηκε στην καταστροφή. Η Ιστορία, βέβαια, δεν γράφεται ποτέ από έναν άνθρωπο μόνο και η νίκη στις Πλαταιές ήταν αποτέλεσμα πολλών παραγόντων και της δράσης ολόκληρου του ελληνικού στρατού. 

Όμως η ιστορία του Αμομφάρετου μας θυμίζει κάτι διαχρονικό: ο άνθρωπος δεν χρειάζεται πάντοτε να είναι ο ισχυρότερος για να επηρεάσει την πορεία των πραγμάτων. Χρειάζεται να είναι αποφασισμένος, πειθαρχημένος και έτοιμος να αναλάβει την ευθύνη των πράξεών του. 

Ο Αμομφάρετος είχε μια πέτρα. Εμείς έχουμε τη δική μας εποχή. Και η δική μας «ψήφος» δεν δίνεται με λόγια, αλλά με τον τρόπο που ζούμε, με τον τρόπο που μεγαλώνουμε τα παιδιά μας, με τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες και με την απόφαση να μη γίνουμε άνθρωποι της παραίτησης. Γιατί ο ρους της Ιστορίας μπορεί να αλλάξει από εκείνους που αρνούνται να παρασυρθούν από το ρεύμα. Δεν αλλάζει από αυτούς που συμβιμβάζονται, ούτε από αυτούς που γλύφουν τους δυνάστες του Ελληνικού Λαού. 

Αλλάζει από αυτούς που έχουν θέση τους εαυτούς τους στην υπηρεσία του Έθνους. 

Και αυτοί δεν είναι άλλοι από τους σύγχρονους Ιερολοχίτες του Κινήματος μας.

ΕΠΚ ΙΕΡΟΣ ΛΟΧΟΣ